İşçinin Hakları 1

İşçinin Hakları 1

Herkese Merhabalar;

Bugün sizlere bütün  çalışan emekçilerimizin bilmesi ve farkında olması gereken haklarından bahsedeceğim gelin hep birlikte öğrenelim haklarımız neler ?

Günümüz kapitalist sistemi içerisinde  sisteme karşı sürekli olarak cefa çeken sürekli olarak ezilen bizler yani yaşamını devam ettirmek için çalışan emekçiler  işveren karşısında bilmediği ama kendisine tanınan  hakları vardır bunlardan ilki Ekonomik haklar ikincisi ise Sosyal Haklardır.

Biz bugün Ekonomik Hakları inceleyeceğiz;

MAAŞ

Maaş kavramı  yapılan bir iş karşılığında  işi yapan  kişiye,  yaptıran kişi tarafından  ortaya konan emeğin karşılığı olarak verilen para vb. parasal değerledir. Ortaya  konulan bu para  işe başlamadan  önce  iki taraf arasında yapılan  İş Sözleşmesinde  karşılıklı olarak belirlenir.Normal koşullar  altında  işçi,işi zamanında ve  eksiksiz yapacağına , işveren ise  maaşı zamanında  ve  eksiksiz yatıracağına söz verir.Fakat genel yüzdelik dilime  baktığımızda yüzdeliğin büyük bir kısmında  işini sözleşmede  belirttiği gibi yapan işçi maaşını zamanında veya  eksiksiz alamamaktadır. 4857 sayılı iş kanunumuzun 34. maddesinde ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir (zorunlu) nedenler dışında ödenmesi gerektiği tanımlanmıştır

Mücbir sebep; ( deprem, su baskını, yangın, toprak kayması, kasırga, savaş durumu, hatta genel grev gibi önceden tahmini ve önlenmesi mümkün olmayan, çoğunlukla doğal afet türü olaylar)

Gününde ücretini alamayan işçi şunları yapabilir;

  1. İşçi, işi bırakma eylemine,gidebilir,
  2. Kişisel kararlara dayanarak yapılan iş bırakma eylemi toplu olarak yapılsa dahi grev olarak nitelendirilemez,
  3. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır,
  4. Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için fesh edilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz,
  5. İşçi tazminat hakkını, yıllık izin ücretlerini, fazla mesai ücretlerini, sosyal hak ve alacaklarını talep edebilir.

İşçinin bir veya birkaç ayın maaşının 2-3 kez geç ödenmesinden dolayı ne yapabilir?

Maaş ödeme tarihinden itibaren 20 sine kadar ödenmez ise; 21 inci gün itibariyle  İş Kanununun 26. maddesine göre 6 günlük (hak düşürücü) süre içinde 4857 sayılı iş kanunun 24. maddesi II e bendinde tanımlanan “ İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse” maddesini gerekçe göstererek hizmet akdini haklı sebeple tazminatını almak kaydı (eski 1475 s. İş K. md.24)  ile fesih edebilir.

İş kanunumuz işçi ücretinin zamanında ve tam olarak ödemesi gerektiği esasını getirmiştir. Kanun koyucu, 20 günlük süreyi, işçinin iş görmekten kaçınma hakkını kullanmaya başlaması için tanımıştır. Zamanında ödenmeyen maaş içinde mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanmasını emretmiştir. Tabi bildiğiniz gibi realitede bunun uygulanması işçi ile işveren arasında ciddi sorunlar oluşmasına sebep olabilir. Fakat işçi dava açarak geciken ücretini faizi ile talep edebilir.

 

TAZMİNAT HAKKI

Tazminat hakkı ,bir işyerinde veya o iş yerine  bağlı şubelerde  1 yıldan fazla süreli olarak çalışan herkesin işten ayrılırken  talep edebileceği bir haktır.Fakat bu talep edebilme şartı bazı koşullara bağlanmıştır.Tazminat ücreti genelde  1 yıl için işçinin 1 aylık maaşı olarak belirlenir.Yani biz bir iş yerinde 1 yıl süre ile çalıştık ve ayrılırken  tazminat talep ettiğimizde  bize  verilecek ücret  1  aylık maaş değerimiz olacaktır.

Kendi isteği ile ayrılan  işçi  kıdem tazminatı hakkı  kazanamaz.

Hesaplaması yapılırken işçinin  günlük ücreti belirlenir ve bu ücret 30 ile çarpılır ve  aylık maaş bulunur.Buda  1 yıllık  kıdem  tazminatı miktarını gösterir.Bu hesaplamalar  işçinin aldığı en son  ücrete göre  hesaplanır.

Ayrıca İş yeri devrediliği zaman  işçinin kıdem hakkında bir değişiklik olmaz ve  aynı şekilde devam eder. Kıdem  tazminatının hesaplanmasında işçinin aldığı sosyal hak ve yardımlarda  göz önüne alınır. ,Askerlik yaşlılık, emeklilik, malullük veya  bayanların evlendikleri tarihten itibaren 1  yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması halinde işçinin Kıdem tazminatı ödenir.

Kıdem Tazminatı Alma Şartları;

-İşçi, işveren tarafından, ahlak veya iyi niyet kurallarına aykırı bir durumu tespit edilmediği halde işten çıkarılırsa,

-İşçi, sağlık  sebepleri ya da işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hareketini gerekçe ederek  veya  zorlayıcı sebeplerle işi  bırakırsa,

-İşçi, vatani görevi dolayısıyla işten ayrılırsa,

-İşçi, emekliliğe hak kazanır ya da emeklilik için gerekli prim gün sayısı ile sigortalılık süresini doldurursa,

-İşçi, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde işi bırakırsa,

-İşçi, vefat etse bile hak sahipleri veya yasal varisleri kıdem tazminatına hak kazanır.

 

YILLIK İZİN HAKKI

  İşçiler bir işyerine bağlı olarak  1 yıldan fazla süreli  çalıştıklarında yıllık ücretli izin hakkına sahip olurlar.

  • 1 ile 5 yıl arasında olanlara (5 yıl dahil) 14 gün,
  • 6 ile 14 yıl arasında olanlara 20 gün,
  • 15 yıl veya daha fazla olanlara 26 gün yıllık ücretli izin verilmektedir.

Bununla birlikte, 18 ve daha küçük yaştakilerle, 50 ve daha büyük yaştakilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz.

Yıllık ücretli izinler bölünerek kullanılabilir. Her seferinde 10 günden az parçalara bölünemezler.

Yazının devamı İşçi Hakları 2  başlıklı yazıdadır.

Bir cevap bırakın
Son Yazılar